Mid ka mid ah shirkadaha kiimikada ugu waaweyn Hindiya, Tata Chemicals, ayaa laga codsaday inay ka baxdo Kenya ka dib markii dowladdu ay sheegtay inay ku guuldareysatay inay dalka u soo saarto faa’iidooyin ku filan.
Madaxweyne William Ruto ayaa shirkadda ka codsaday inay “xidho wershada oo ay baxdo”, isaga oo sheegay inay dhoofinaysay dambaska soodhaha halkii ay macdanta gudaha ka farsamayn lahayd si ay u samayso galaas iyo kiimikooyin.
Ruto wuxuu sheegay in dowladdu ay aqoonsatay maalgashadayaal cusub si ay ula wareegaan howlaha shirkadda, iyada oo ujeedadu tahay in shaqo iyo maalgashi dheeraad ah loo keeno dadka Kenya.
Tata Chemicals waxay sheegtay inay ixtiraamayso go’aanka dowladda ayna weli “ka go’an tahay ka-qaybgalka wax-ku-oolka ah iyada oo loo marayo waddooyinka sharciga iyo sharciyeynta ee ku habboon si loo xalliyo arrimaha taagan”.
Ruto ayaa hadalkan jeediyay xilli uu booqasho ku joogay degmada Kajiado, halkaas oo ay ku taallo warshadda Tata Chemicals Magadi.
Shirkaddan – oo qayb ka ah shirkadda Tata Group ee Hindiya – waxay ka shaqeysaa Harada Magadi, oo qiyaastii 120km (75 mayl) koonfur-galbeed ka xigta caasimadda Kenya ee Nairobi. Waxay dhoofisaa in ka badan 350,000 oo tan oo dambas soodhaha ah sannadkii, iyada oo u dhoofisa suuqyo ay ku jiraan Hindiya, Koonfur-bari Aasiya, Bariga Dhexe iyo meelo kale oo Afrika ah.
Kenya waa dalka afraad ee ugu badan ee soo saara dambaska soodhaha dabiiciga ah – magaca caadiga ah ee loo yaqaan sodium carbonate – oo ka dhigan 1% wax soo saarka adduunka, sida laga soo xigtay Sahanka Juqraafiga ee Maraykanka.
Waxaa inta badan laga soo saaraa milix dabiici ah ama macdanta, trona, waxaana loo isticmaalaa galaaska, kiimikooyinka, baytariyada iyo alaabada kale ee warshadaha.
Tata Chemicals sidoo kale waa mid ka mid ah dhoofinta macdanta ugu weyn Kenya iyo soo saaraha dambaska soodhaha ugu weyn Afrika.
Shirkaddu waxay ka soo saartaa trona harada Magadi, waxayna u farsameysaa dambas soodhaha ah, oo ah maado muhiim u ah sameynta galaaska, sidoo kalena loo isticmaalo saabuunta, kiimikooyinka, daaweynta biyaha, dharka iyo warqadda, sida laga soo xigtay bogga internetka ee shirkaddu.
Xisaabaadkeeda 2024 waxay soo sheegeen qiyaastii 245,000 oo tan oo iib ah oo ah dambaska soodhaha iyo $78.7 milyan oo iib ah.
Shirkaddu waxay shaqaaleysiisaa ilaa 500 oo qof waxayna sheegtay in barnaamijyadeeda bulshada ay ka faa’iideystaan qiyaastii 30,000 oo qof oo ku nool Magadi iyada oo loo marayo biyo, daryeel caafimaad, waxbarasho, kaabayaasha dhaqaalaha iyo taageero kale.
Laakiin Ruto wuxuu sheegay in shirkaddu aanay wax ku filan u qabanayn Kenya, wuxuuna ku eedeeyay inay kheyraadka dalka dibadda u qaadayso.
