Tuulada Al-Nour ee gobolka Idlib, waqooyi-galbeed ee Suuriya, ayaa noqotay hoy rajo iyo nolol cusub u horseeday boqollaal qof oo aragga naafada ka ah iyo qoysaskooda, kuwaas oo ka barakacay dagaalkii muddada dheer ka socday dalkaas. Tuuladan oo si gaar ah loogu habeeyay baahiyaha dadka indhoolayaasha ah ayaa maanta tusaale u ah sida tignoolajiyadda casriga ah, gaar ahaan garaadka macmalku (AI), u noqon karo aalad awood u siisa dadka aan wax arkin inay ku noolaadaan nolol madax-bannaan.
Tuulada Al-Nour oo ku taalla deegaanka Kamouna, una dhow magaalada Sarmada, ayaa la furay bishii Maarso 2022. Waxaa loo dhisay in dadka indhoolayaasha ah loo abuuro deegaan ay si fudud ugu noolaan karaan, wax ku baran karaan, kuna qabsan karaan hawlahooda maalinlaha ah. Waddooyinka tuulada ayaa loo habeeyay si dadka aragga naafada ka ah ay si madax-bannaan ugu socdaan, halka guryaha iyo xarumaha bulshada lagu dhejiyay calaamado ku qoran farta Braille-ka. Tuuladu waxay leedahay guryo, masaajid, iskuul, dukaan iyo goobo carruurtu ku ciyaarto, iyadoo ay ku wada nool yihiin dad dagaalka ku waayay araggooda iyo kuwo indhoole ku dhashay.
Maxamuud Xamsa ayaa ka mid ah dadka sida weyn uga faa’iidaystay horumarka tignoolajiyadda. Waxa uu araggiisa lumiyay isaga oo 18 jir ah, balse taasi kama hor istaagin inuu sii wato xiisihii uu u qabay tignoolajiyadda. Maanta waxa uu noqday macallin si lacag la’aan ah dadka tuulada, gaar ahaan carruurta, u bara sida loo isticmaalo aaladaha casriga ah iyo barnaamijyada u fududeeya nolol maalmeedka. Isagoo la hadlayay BBC-da, ayuu sheegay in barnaamijka garaadka macmalka ah ee Gemini uu marar badan ka caawiyay inuu ka gudbo caqabado uu kaligiis xallin kari waayay.
Waxa uu xusay maalin uu guriga uga baxay inuu soo iibiyo gaas, balse uu jidkii lumiyay. Waxa uu markiiba isticmaalay Gemini, kaas oo ka caawiyay inuu fahmo deegaanka ku hareeraysan, helo waddada guriga, isla markaana ogaado khataraha ay ka mid yihiin gaadiidka soo socda iyo waxyaabaha jidka yaalla.
Maxamuud ayaa sheegay in faa’iidada garaadka macmalku aanay ku koobnayn hagidda waddooyinka, balse uu sidoo kale dadka indhoolayaasha ah ka caawiyo akhrinta qoraallada, fahamka sawirrada iyo isticmaalka baraha bulshada. Waxa uu sidoo kale adeegsadaa barnaamij Shiinees ah oo lagu magacaabo Jishou, kaas oo akhriya waxyaabaha ku jira shaashadda taleefanka, una suurtageliya inuu isticmaalo Facebook, Instagram iyo adeegyo kale.
Aamir Jaraad, oo ah maamulaha tuulada Al-Nour isla markaana isagu araggiisa ku waayay dagaalka, ayaa sheegay in tignoolajiyaddu u suuragelisay inuu maamulo tuulada isaga oo aan waxba arag. Waxa uu sheegay in barnaamijyada garaadka macmalka ah ee taleefankiisa ku jira ay u qabtaan hawlo badan oo uu hore ugu baahnaa qof kale inuu ka caawiyo. “Barnaamijyada garaadka macmalka ah ee taleefankayga ku jira waxay ii yihiin sida naftayda oo kale,” ayuu yidhi.
Dhanka kale, khubarada caafimaadka indhaha ayaa tilmaamaya in garaadka macmalku uu dadka indhoolayaasha ah u noqon karo taageero muhiim ah, inkasta oo ay jiraan kala duwanaansho u dhexeeya qofka indhoole ku dhashay iyo qofka markii dambe araggiisa waayay. Qofka hore wax u arki jiray wuxuu leeyahay xusuus muuqaal ah oo u sahlaysa inuu fahmo sharraxaadda midabbada iyo muuqaalada uu hore u yaqaanay. Halka qofka indhoole ku dhashay uu inta badan fahamka dunida ku dhisto maqalka iyo taabashada.
Barnaamijka Be My Eyes, oo leh in ka badan 11 milyan oo mutadawiciin ah sida lagu sheegay warbixinta, ayaa dadka aragga naafada ka ah ku xidha dad ka caawiya fahamka waxyaabaha hortooda yaalla. Waxaa sidoo kale soo kordhaya muraayado casri ah oo leh kamarado iyo qalab maqal ah, kuwaas oo adeegsada garaadka macmalka ah si ay qofka ugu sharxaan deegaanka ku hareeraysan.
Khubaradu waxay sidoo kale xuseen awoodda maskaxda ee la qabsiga, oo loo yaqaan Neuroplasticity, taas oo u suuragelisa qaybaha maskaxda inay la wareegaan hawlo cusub marka qofku araggiisa waayo. Khubarada caafimaadku waxay saadaalinayaan in mustaqbalka tignoolajiyaddu keeni doonto muraayado si sax ah u aqoonsan kara goobta qofku joogo, una sharxi kara waxyaabaha ku hareeraysan. Waxa kale oo la filayaa in aalado caafimaad oo casri ahi fududeeyaan baadhitaannada indhaha, gaar ahaan deegaannada aan lahayn dhakhaatiir ku takhasusay caafimaadka indhaha.
Hase yeeshee, inkasta oo horumarkaasi rajo weyn abuuray, haddana tuulada Al-Nour waxay wajahaysaa hubanti la’aan ku saabsan mustaqbalkeeda. Qorshayaasha lagu soo afjarayo xeryaha barakacayaasha Suuriya ayaa walaac ku abuuray dadka deggan tuulada, kuwaas oo ka cabsi qaba inay lumiyaan hoyga iyo deegaanka sida gaarka ah loogu habeeyay baahiyahooda.
Aamir Jaraad iyo dadka kale ee tuulada ayaa codsanaya in loo helo deegaan kale oo u dhow bartamaha Idlib, si ay u ilaashadaan midnimadooda, adeegyada ay ku tiirsan yihiin iyo nolosha madax-bannaan ee ay dhisteen. Sheekada Al-Nour waxay muujinaysaa in indho la’aantu aanay ahayn dhammaadka awoodda qofka, balse marka la helo taageero, deegaan ku habboon iyo tignoolajiyad la heli karo, dadka aragga naafada ka ah ay awoodaan inay wax bartaan, shaqeeyaan, hoggaamiyaan bulshadooda, kuna noolaadaan nolol sharaf iyo madax-bannaani leh.