“Xeerka Hawl-gabka Ciidammada: Hagaajinta Mustaqbalka Nolosha Askarta Qaranka”
“Tallaabo Taariikhi ah oo lagu Daryeelayo Ciidamada Qaranka: Dhaqan-galinta Xeerka Hawlgabka”
Qore Khadar M. Dhako
Hargeysa (Dawan) Madaxweynaha Jamhuuriyadda Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdilaahi Cabdiraxmaan (Cirro) ayaa si rasmi ah wareegto madaxweyne ugu soo saaray dhaqangalinta Xeerka hawlgabka iyo xaqsiinta Ciidamada qaranka. Wareegtadan oo muhiim u ah dhismaya qaranka JSL, waxay calaamad u tahay tallaabo istaraatiiji ah oo lagu xoojinayo nidaamka hawlgabka iyo xaqsiinta Ciidamada Qaranka Somaliland. Waxay si cad u qeexaysaa in la dhiso hay’ad dawliya oo si rasmi ah u maamusha hawlgabka, xaqsiinta, iyo xuquuqda xubnaha ciidamada marka ay gaadhaan da’da hawlgabka ama ay ku naafoobaan shaqadooda.
Wareegtadan waxay sidoo kale muujinaysaa sida xukuumadda Somaliland u danaynayso daryeelka xubnaha Ciidamada Qaranka, iyadoo ilaalinaysa xuquuqda shaqsiyaadka iyo sharciga xeerka hawlgabka, taas oo si cad u qeexaysa Qaab-dhismeedka hay’adan dawliga ah oo qaranka u qaabilsan hawlaha maamulka hawlgabka iyo xaqsiinta Ciidamada Qaranka, oo leh astaanta qaranka iyo awood sharci oo lagu fulinayo hawlaheeda.
Sida ku cad, wareegtada Madaxweynaha Somaliland, xeerkani waxa uu si cad u qeexayaa Qaab-dhismeedka Hay’addan oo ka kooban: Gudida Sare ee Maamulka Sanduuqa Hawlgabka iyo Xaqsiinta, Guddoomiyaha hay’adda, Guddoomiye ku xigeenka Hay’adda, Agaasimaha Guud, La-taliyaha Sharciga iyo waaxyaha iyo shaqaalaha kale ee lagama maarmaanka u ah fulinta hawlaha hay’addani qaranka ugu xilsaaran tahay
Gudida Sare waxaa ka mid noqon doona xubno ka socda wasaaradaha muhiimka ah sida Gaashaandhigga, Arrimaha Gudaha, Cadaaladda, Maaliyadda iyo Madaxtooyadda. Tani waxay xaqiijinaysaa in maamulka hay’addu uu ka tarjumayo isuduwid iyo wada shaqayn dowladeed. Tallaabadan waxay ka tarjumaysaa sida Somaliland ay uga go’an tahay in la daryeelo xubnaha ciidamada, isla markaana la xoojiyo nidaamka maaliyadeed iyo hufnaanta adeegyada hawlgabka. Waxay sidoo kale sare u qaadaysaa kalsoonida ciidamada qaranka, iyadoo muujinaysa in xuquuqdooda la dhowro, isla markaana la siiyo gunooyinka iyo xaqsiinta ay xaqa u leeyihiin.
Gabagabadii, dhaqan-galinta Xeerka Hawlgabka iyo Xaqsiinta Ciidamada Qaranka waa tallaabo muhiim ah oo taariikhi ah. Waxay dhidibada u taagaysaa nidaam sharciyeed iyo maamul oo hubinaya daryeel joogto ah iyo xaqsiin hufan oo loo fidiyo xubnaha ciidamada qaranka, taasoo ka mid ah aasaaska xasiloonida, horumarka, iyo dhisidda mustaqbalka Somaliland. Waxay sidoo kale muujinaysaa sida dowladda ay uga go’an tahay ilaalinta shaqaalaha ciidamada iyo xaqooda, iyada oo ku dhisan mabda’a daahfurnaanta, hufnaanta, iyo mas’uuliyadda. Tani waa guul qaran oo mudan in la xuso loona dabaal dego.