In ka badan 3,000 oo reer Malawi ah, oo ay ku jiraan boqolaal carruur ah, ayaa ku sugan goob bannaan oo ku taal magaalada dekedda leh ee Durban ee Koonfur Afrika, ka dib markii ay ka carareen waxa ay ku tilmaameen hanjabaadaha iyo weerarrada ka dhanka ah muhaajiriinta. Muddo toddobaadyo ah, kooxo ku hubaysan ulo, jeedalo iyo gaashaan ayaa ku dhex wareegayay qaybo ka mid ah dalka iyaga oo dalbanaya in ajaanibta aan haysan warqado ay baxaan marka la gaaro Juun 30.
Meel beer ah, ayaa isu beddeshay xero ku meel gaadh ah oo ku taal Durban Arbacadii, dad badan ayaa sheegay in dib u celintu ay tahay ikhtiyaarka kaliya ee ammaan ah ee ay ku heli karaan. “Way adag tahay in halkan la joogo,” Falesi Chukuwumba, oo u dhashay Malawi, ayaa u sheegay warbaahinta. “Waad arki kartaa inaan dibadda joogno. Sideen ugu sii jiri karnaa qabowgan? Carruurteennu way xanuunsan karaan.”
Sayiba John, oo 33 jir ah, una dhalatay Malawi oo ka soo carartay magaalada Nazareth iyada oo la socota ninkeeda iyo saddex carruur ah, ayaa u sheegtay wakaaladda wararka ee AFP in gabadheeda, oo ah ardayad fasalka 2aad, lagu qasbay inay ka tagto imtixaanadeeda. “Waxay yidhaahdeen waa in aad tagtaan. Ma hayno wax doorasho ah oo ku saabsan arrinta,” ayuu yidhi John. “Waa ka wanaagsan tahay in dowladdeennu ay naga fogeyso halkan halkii ay naga hor imaan lahayd cadhada Koonfur Afrika.”
Ellen Mwamulima, oo ah carmal 45 jir ah, hooyo saddex carruur ah leh, horena uga shaqayn jirtay guryaha Mossel Bay ee Western Cape, ayaa ka carartay dad badan oo ku dhawaaday inay la kulmaan oo ay ku qasbanaatay inay ku dhuumato duurka muddo laba toddobaad ah. “Aad bay u adkayd sababta oo ah wax walba waan luminay, waxay gubeen guryaheenna iyo dhammaan alaabteennii,” ayuu Malawi u sheegay Al Jazeera.
Dibadbaxyada ka dhanka ah muhaajiriinta waxaa taageeray Xisbiga MK, oo uu hoggaaminayo Madaxweynihii hore Jacob Zuma , kaas oo taageero xooggan ka haysta gobolka KwaZulu-Natal. Mowjado rabshado ah oo ku salaysan nacaybka ajaanibta ayaa dhacay, dibadbaxayaashu waxay ku eedeeyaan ajaanibta arrimaha dhaqaale iyo bulsho ee Koonfur Afrika ka jira. Rabshadaha ayaa si weyn ugu faafay meel ka baxsan KwaZulu-Natal. Shan qof oo reer Mozambique ah ayaa lagu dilay Mossel Bay. In ka badan 150 qof oo reer Malawi ah ayaa bas looga qaaday gobolka Western Cape dhammaadkii toddobaadka.
Ghana, Zimbabwe iyo Mozambique ayaa dib u soo celiyay boqolaal muwaadiniin ah bishan, waxaana la filayaa in diyaarad siday kooxdii ugu horreysay ee Nayjeeriya ay ka baxdo Johannesburg. Qiyaastii 150 muhaajiriin dheeraad ah oo ka kala yimid Burundi, Itoobiya iyo Zimbabwe ayaa hoy u ah xafiis dowladeed oo aan ka fogeyn beerta Durban.
Koonfur Afrika waxay la kulantay mowjado rabshado ah oo soo noqnoqda oo ku saabsan nacaybka ajaanibta tan iyo 2008 , markii tobanaan muhaajiriin ah la dilay kumanaan kalena la barakiciyay. Qiyaastii saddex milyan oo ajaanib ah oo qiyaastii boqolkiiba 5% ka ah dadweynaha ayaa ku nool Koonfur Afrika, in ka badan boqolkiiba 63% waxay ka soo jeedaan gobolka Koonfurta Afrika ama wadamada (SADC).
Arrintan ugu dambeysay waxay ku soo beegantay iyada oo xisbiyada siyaasadeed ay olole ka wadaan doorashooyinka dowladaha hoose ee bisha Nofeembar.