Waraysi: “SLIBF oo laba sano gudahood tababaray in ka badan 600 xirfadle ah”
“Machadka SLIBF oo Iskaashi Caalami ah Ku Horumarinaya Kartida iyo Aqoonta Xirfadlayasha Hay’adaha Maaliyada”
Hargeysa (Dawan) Somaliland Institute of Banking and Finance (SLIBF) waa machad waxbarasho iyo tababar oo heer qaran ah, isla markaana bixiya takhasus dhinacyada bangiyada, maaliyadda iyo caymiska ah, isla markaana xidhiidh la leh Bangiga Dhexe ee Somaliland. Machadku waxa uu door muhiim ah ka qaataa horumarinta aqoonta, xirfadaha, kartida shaqo iyo awoodda hoggaamineed ee shaqaalaha ka hawlgala bangiyada iyo hay’adaha maaliyadeed ee dalka. Waxa uu isku daraa waxbarasho heer sare ah, tababbarro xirfadeed, shahaadooyin caalami ah iyo barnaamijyo gaagaaban oo loogu talagalay horumarinta iyo tayeynta awoodda shaqaalaha hay’adaha maaliyadeed.
SLIBF oo la aasaasay sannadkii 2024, ayaa muddo kooban gudaheed hirgeliyey barnaamijyo waxbarasho, tababbarro xirfadeed iyo shahaadooyin heer caalami ah. Machadkan oo loo aasaasay in uu daboolo baahida qaran ee loo qabo aqoon iyo xirfado takhasus leh oo ku saabsan bangiyada, maaliyadda iyo caymiska, wuxuu bixiyaa shahaadooyinka Master’s, Professional Diplomas, shahaadooyin xirfadeed iyo tababbarro takhasus ah, oo ay ku jiraan kuwa la xidhiidha maaliyadda Islaamiga ah.
Machadku, sidoo kale, tan iyo aasaaskiisi waxa uu tababaray boqolaal xirfadlayaal ah, isaga oo ka qayb qaadanaya tayeynta shaqaalaha iyo xoojinta awoodda hay’adaha maaliyadeed ee Somaliland. Waxa kale oo uu machadku iskaashi la sameeyey hay’adaha caalamiga ah ee AAOIFI iyo CIBAFI, halka intii lagu jiray qaybtii hore ee 2026 uu helay aqoonsiga saddex barnaamij oo Executive Professional Master’s ah.
Agaasimaha machadka Somaliland Institute of Banking and Finance Dr. Fatah Al Rahman Abdullah Mohamed Elsafi, ayaa uga warramay Wargeyska Dawan oo booqday xarunta machadka ee Hargeysa, Horumarka iyo Hiigsiga SLIBF). Sidoo kale Waxa uu si faahfaahsan u sharraxay aasaaska machadka, sababta loo dhisay, waxqabadkiisa, iyo qorshayaasha mustaqbalka.
Dr. Fatah, oo la waydiiyay ujeeddada ugu weynayd ee loo aasaasay iyo xiliga la aasaasay Somaliland Institute of Banking and Finance, ayaa ku jawaabay “Somaliland Institute of Banking and Finance (SLIBF) waa machad waxbarasho iyo tababar oo qayb ka ah dowladda, isla markaana xidhiidh la leh Bangiga Dhexe ee Somaliland. Waxaa loo aasaasay hindise istaraatiiji ah oo uu leeyahay Bangiga Dhexe, si uu u noqdo garabkiisa tacliimeed iyo tababar ee dhinacyada bangiyada iyo maaliyadda.
Machadka waxaa si rasmi ah u aqoonsaday guddida National Commission for Higher Education 7-dii July 2024, waxaana si rasmi ah loo daah-furay 8-dii Sebtembar 2024, waxana xadhigga ka jaray Guddoomiyihii hore ee Bangiga Dhexe, Dr. Ali Tahir. Machadku wuxuu si rasmi ah u bilaabay barnaamijyadiisii ugu horreeyey ee tacliimeed iyo xirfadeed bishii Diseembar 2024.
Machadka waxaa loo aasaasay inuu noqdo hay’ad qaran oo ku takhasustay waxbarashada xirfadeed, tababarka iyo kobcinta awoodda shaqaalaha ee dhinacyada bangiyada, maaliyadda iyo caymiska. Doorka machadku kuma koobna bixinta koorsooyin tababar oo keliya. Waxa uu hiigsanayaa horumarinta aqoonta, xirfadaha shaqo, kartida xirfadeed iyo awoodda hoggaamineed ee loo baahan yahay si loo taageero horumarinta qaybta maaliyadeed ee Somaliland.
Machadku wuxuu bixiyaa barnaamijyo kala duwan oo tacliimeed, xirfadeed iyo tababar ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin shahaadooyinka Master’s, Professional Diplomas, shahaadooyin xirfadeed oo caalami ahaan la aqoonsan yahay iyo tababbarro muddo gaaban ah.
Sidoo kale, machadku wuxuu iskaashi la leeyahay hay’ado xirfadeed oo caalami ah, gaar ahaan Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions (AAOIFI) iyo General Council for Islamic Banks and Financial Institutions (CIBAFI). Iskaashiyadaas iyo barnaamijyada tacliimeed iyo xirfadeed ee uu machadku bixiyo waxa looga gol leeyahay in waxbarashada iyo tababarrada machadka lagu waafajiyo heerarka tacliimeed iyo xirfadeed ee caalamiga ah, iyadoo la ilaalinayo mabaadi’da Islaamiga ah iyo anshaxa xirfadeed. Sidaas awgeed, SLIBF wuxuu qayb muhiim ah ka yahay dadaallada Bangiga Dhexe ee Somaliland ee lagu horumarinayo raasamaalka bani’aadamka iyo awoodda hay’adaha ee qaybta bangiyada iyo maaliyadda Somaliland.”
Dr. Fatah oo Wargeysku waydiiyay baahida iyo duruufihii horseeday aasaaska Machadka iyo sida uu uga jawaabo baahiyaha ka jira qaybta maaliyadda Somaliland, waxa uu ku jawaabay “Machadka waxaa loo aasaasay iyadoo laga jawaabayo baahi cad oo loo qabo hay’ad takhasus leh oo u heellan horumarinta raasamaalka aadanaha ee xirfadlayaasha ah ee ka shaqeeya qaybaha bangiyada, maaliyadda iyo caymiska Somaliland.
Maadaama qaybta maaliyaddu sii kobcayso, hay’aduhu waxay u baahan yihiin shaqaale iyo hoggaamiyeyaal mustaqbalka leh oo aan kaliya lahayn aqoon aragtiyeed, balse sidoo kale leh xirfado wax-ku-ool ah, shahaadooyin xirfadeed, anshax shaqo, iyo awood ay kula jaanqaadaan horumarrada casriga ah ee bangiyada iyo maaliyadda Islaamiga ah. Ka hor intii aan la aasaasin Machadka, waxaa jiray baahi loo qabay hay’ad takhasus leh oo hal qaab-dhismeed hay’adeed ku mideysa waxbarashada tacliinta, shahaadooyinka xirfadeed, tababarrada takhasuska ah, iyo kobcinta awoodda guud ee qaybta maaliyadda. Sidaas darteed, Machadku wuxuu wax ka qabanayaa baahidan iyada oo loo marayo saddex hawlood oo dhammaystiran.
Marka hore: Waxbarashada tacliinta iyo daraasadaha jaamacadda, oo loogu talagalay horumarinta aqoonta sare iyo awoodaha cilmi-baadhista.
Marka labaad: Shahaadooyinka xirfadeed iyo tababar gaar ah, oo loogu talagalay in si toos ah looga jawaabo baahiyaha dhabta ah ee bangiyada, shirkadaha caymiska, hay’adaha maalgelinta yaryar, Bangiga Dhexe, iyo hay’adaha kale ee maaliyadda.
Marka saddexaad: Horumarinta iskaashiga hay’adaha maxalliga ah, gobolka, iyo kuwa caalamiga ah ee sumcadda leh, si loo siiyo xirfadlayaasha Somaliland fursad ay ku helaan dhaqamada iyo heerarka caalamiga ah ee la aqoonsan yahay.
Doorkan wax ku oolka ah ayaa durba si toos ah looga dhex arkayaa hawlaha Machadka Intii u dhaxaysay 2025 iyo 2026, Machadku wuxuu tababar siiyey in ka badan 600 oo ka-qaybgalayaal ah oo ka kala socday bangiyada, hay’adaha maaliyadda yaryar, shirkadaha caymiska, waaxyaha Bangiga Dhexe iyo jaamacadaha. Machadku, waxa kale oo uu bixiyey 15 barnaamij oo tababar ah oo ku saabsan bangiyada, maaliyadda iyo caymiska, kuwaas oo ay ka mid ahaayeen falanqaynta warbixinnada maaliyadeed, caymiska baabuurta, maaliyadda yaryar ee Islaamiga ah (Islamic Microfinance), heerarka AAOIFI iyo Shareecada, iyo kuwo kale. Sidaas darteed, waxaan ku sifayn lahaa ujeeddada aasaasiga ah ee Machadka inay tahay dhisidda raasamaalka aadanaha ee xirfadlayaasha ah iyo kobcinta awoodda hay’adaha, kuwaas oo saldhig u ah horumarinta qaybta maaliyadeed ee Somaliland.”
Agaasimaha machadka Somaliland Institute of Banking and Finance Dr. Fatah Al Rahman Abdullah Mohamed Elsafi, oo ka jawaabayay guulaha waaweyn ee uu Machadku gaadhay tan iyo markii la aasaasay ayaa yidhi “Tan iyo markii la aasaasay, Hay’adda waxay samaysay horumar la taaban karo, gaar ahaan marka la eego in hay’addu ay tahay mid dhawaan la aasaasay. Mid ka mid ah guulaheenna waaweyn ayaa ah horumarinta iyo hirgelinta barnaamijyo kala duwan oo ku saabsan waxbarashada gaarka ah, xirfadaha shaqada, iyo tababarada.
Sida ku cad Warbixinta Sannadlaha ah ee 2025-ka, tan iyo markii la aasaasay, hay’addu waxay tababartay qiyaastii 475 xirfadle oo ka kala socda bangiyada, hay’adaha maaliyadda yar-yar (microfinance), shirkadaha caymiska, waaxyaha Bangiga Dhexe, iyo ardayda ka qalin-jabisay jaamacadaha; iyadoo isla markaana 84 arday ay ku biireen barnaamijyada heerka sare ee khibrad-korodhsi (fellowship), shahaadooyinka xirfadeed (professional diplomas), iyo barnaamijyada shahaadooyinka xirfadeed ee la aqoonsan yahay. Intaas waxaa dheer, 62 arday ayaa ka qalin-jabiyay barnaamijka Shahaadada Xirfadeed ee Bangiyada iyo Maaliyadda bishii Disembar 2025.
Hay’addu waxay sidoo kale ballaadhisay xidhiidhka ay la leedahay qaybta caymiska, bangiyada, hay’adaha maaliyadda yar-yar, iyo waaxyaha Bangiga Dhexe iyada oo adeegsanaysa barnaamijyo tababar oo gaar ah iyo iskaashi heer hay’adeed ah.”
Dr. Fatah Al Rahman waxa uu intaasi raaciyay “Intii lagu jiray qeybtii hore ee sannadka 2026-ka, hay’addu waxay tababartay qiyaastii 145 xirfadle, waxayna hirgelisay barnaamijyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin: barnaamijka Falanqaynta Warbixinnada Maaliyadeed iyo Qaadashada Go’aamada ee Bangiyada oo ay ka faa’iidaysteen 30 shaqaale oo ka tirsan Bangiga Dhexe; barnaamijka Caymiska Gaadiidka oo ay ka qaybgaleen 38 qof oo ka socda qaybta caymiska; barnaamijka Mabaadi’da Ganacsiga iyo Halbeegyada Sharciga Islaamka ee Maaliyadda Islaamka ee Casriga ah (oo ay ka qaybgaleen 21 qof); iyo barnaamijka hordhaca ah ee “Sida Loo Noqdo Bangi-yaqaan Islaami ah oo La Aqoonsan Yahay oo ay ka qaybgaleen 27 qof).”
Agaasimaha machadka Somaliland Institute of Banking and Finance waxa kale oo uu sheegay “Hadda, Machadku wuxuu leeyahay 101 arday oo ku jira sagaal barnaamij. 67 ka mid ah ardaydaas waxay ku jiraan laba barnaamij oo Machadku si toos ah u bixiyo, kuwaas oo kala ah Certified Islamic Banking Expert (CIBE) iyo Certified Islamic Insurance Expert (CIIE). 34 ardayna waxay ku jiraan toddoba barnaamij oo Machadku iskaashi kula bixiyo CIBAFI iyo AAOIFI, kuwaas oo ay ka mid yihiin Executive Professional Master’s, dibloomaasiyada xirfadeed iyo barnaamijyada shahaadooyinka xirfadeed.
Sidoo kale, Machadku wuxuu si weyn u ballaadhiyey barnaamijyadiisa shahaadooyinka xirfadeed isaga oo kaashanaya AAOIFI iyo CIBAFI. Barnaamijyadaas waxaa ka mid ah CIB, CSAA, CSE, CIPA iyo PDSA, iyo sidoo kale Executive Professional Master’s in Islamic Finance.”
Dr. Fatah isaga oo sharraxay guulaha muhiimka ah iyo horumarrada Machadka, isaga oo si gaar ah u xusay mid ka mid ah waxyaabaha uu Machadku ku soo kordhiyey habka waxbarashada xirfadeed. Wuxuu tilmaamay in Machadku aanu ku ekaan oo keliya inuu ardayda u fududeeyo helitaanka barnaamijyada xirfadeed ee caalamiga ah ee ay bixiyaan AAOIFI iyo CIBAFI, balse uu sameeyey hannaan taageero tacliimeed oo gaar ah oo loogu talagalay in lagu xoojiyo fahamka iyo waayo-aragnimada waxbarasho ee ardayda.
Dr. Fatah wuxuu sheegay in hannaan-kan uu isku darayo waxbarashada onlaynka ah iyo taageero tacliimeed oo fool-ka-fool ah, taas oo ay bixiyaan macallimiin jaamacadeed oo khibrad leh, khubaro ka tirsan qaybta maaliyadda, iyo xirfadlayaal waayo-aragnimo dheer u leh bangiyada iyo maaliyadda Islaamiga ah. Kooxdan aqoonyahannada iyo khubarada ahi waxay si joogto ah ula socdaan ardayda, iyaga oo u qabta kulamo tacliimeed iyo dib-u-eegisyo lagu xoojinayo fahamka manhajka iyo diyaar-garowga imtixaannada xirfadeed.
Dr. Fatah wuxuu sheegay in Machadka Somaliland ee Bangiyada iyo Maaliyaddu, sida hay’ad kasta oo cusub, uu la kulmay caqabado ay ka mid yihiin joogtaynta dhaqaale, hirgelinta barnaamijyada tacliimeed, kor u qaadista wacyiga Machadka iyo horumarinta hay’adda. Waxa uu tilmaamay in Machadku caqabadahaas uga jawaabay ballaadhinta barnaamijyada xirfadeed iyo tacliimeed, xoojinta iskaashiga hay’adaha maaliyadda, iyo hirgelinta Qorshaha Istaraatiijiga ah ee 2025–2029. Waxa kale oo guul muhiim ah noqotay aqoonsiga saddex barnaamij oo Executive Professional Master’s ah intii lagu jiray 2026.
Dhanka mustaqbalka, Dr. Fatah wuxuu sheegay in himiladu tahay in Machadku noqdo xarun qaran oo heer sare ah iyo hay’ad goboleed oo laga aqoonsan yahay dhinacyada bangiyada, maaliyadda, maaliyadda Islaamiga ah, caymiska iyo horumarinta xirfadaha. Mudnaanta mustaqbalka waxaa ka mid ah ballaadhinta barnaamijyada tacliimeed iyo xirfadeed, xoojinta iskaashiyada gudaha iyo kuwa caalamiga ah, horumarinta cilmi-baarista, iyo xaqiijinta joogtaynta hay’adeed iyo dhaqaale.
Ugu dambayn, aragtida Machadku waa inuu noqdo hay’ad soo saarta xirfadlayaal iyo hoggaamiyeyaal mustaqbalka, taageerta hay’adaha maaliyadeed, kana qayb qaadata horumarinta qaybta maaliyadda Somaliland, iyadoo dhisanaysa joogitaan xooggan oo goboleed iyo xidhiidho xirfadeed oo caalami ah.