Hargeysa (Dawan) Dawladda Somaliland, hay’adaha caafimaadka, xarumaha caafimaadka gaarka loo leeyahay iyo wakiillada bulshada ayaa mar kale xaqiijiyey sida ay uga go’an tahay xoojinta adeegyada tallaalka iyo sii wadista dadaallada lagu ciribtirayo cudurka dabaysha ee Somaliland.
Ballanqaadkan ayaa lagu muujiyey kulan wadatashi oo loo dhan yahay, kaas oo diiradda lagu saaray tallaalka iyo ciribtirka cudurka dabaysha. Kulanka waxaa si wadajir ah u soo qabanqaabiyey Wasaaradda Horumarinta Caafimaadka Somaliland iyo hay’adda UNICEF, waxaana lagu qabtay hudheelka Maansoor ee magaalada Hargeysa.
Madashu waxay isu keentay daneeyayaal kala duwan oo ay ka mid yihiin Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO), isbitaallada gaarka loo leeyahay, hoggaamiyeyaasha bulshada, dhallinyarada u dooda caafimaadka, waalidiinta iyo dadka ka badbaaday cudurka dabaysha. Ujeeddadu waxay ahayd in la helo tallaabooyin wax-ku-ool ah oo lagu kordhinayo tirada carruurta la tallaalo, lagagana ilaalinayo cudurrada tallaalku ka hortagi karo.
Kulankan ayaa ku soo beegmay xilli Somaliland ay waddo hirgelinta Istaraatiijiyadda Qaranka ee Tallaalka ee sannadaha 2026–2030. Doodaha kulanka ayaa xoogga lagu saaray xoojinta tallaalka joogtada ah, horumarinta la-socodka cudurrada iyo xaqiijinta in carruurta ku nool bulshooyinka aan adeegyada caafimaadku si fudud u gaadhin aan laga tegin.
Gaadhista ilmo kasta oo u baahan tallaal nafo-badbaadin ah
Inkasta oo horumar laga sameeyey adeegyada tallaalka, haddana waxaa weli jira carruur aan helin tallaallada loo baahan yahay, gaar ahaan kuwa ku nool bulshooyinka reer guuraaga ah, deegaannada fogfog iyo xaafadaha magaalooyinka ee adeegyada caafimaadku ku yar yihiin.
Carruurta aan weligood helin wax tallaal joogto ah ah, oo loo yaqaan carruurta aan wax tallaal ah qaadan, ayaa weli mudnaan gaar ah u leh barnaamijyada tallaalka.
Ka qaybgalayaashu waxay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda ay leedahay in carruurtan la aqoonsado, lana gaadho iyada oo la xoojinayo adeegyada caafimaadka ee bulshada loogu tago iyo wacyigelinta joogtada ah. Waxa kale oo ay muujiyeen baahida loo qabo in carruurta aan dhammaysan tallaalladooda loo fududeeyo helitaanka dhammaan tallaallada jadwalkooda caafimaad ku jira.
Xoojinta tallaalka joogtada ah ayaa lagu tilmaamay tallaabo lagama maarmaan u ah ilaalinta difaaca bulshada iyo yaraynta khatarta faafitaanka cudurrada, oo uu ku jiro fayraska dabayshu.
Ka qaybgalayaashu waxay sidoo kale ku baaqeen in la joogteeyo la-socodka cudurrada, si dhakhso ahna looga jawaabo khatar kasta oo caafimaadka bulshada soo wajahda.
Doodaha kulanka waxaa kale oo lagu soo qaaday muhiimadda nidaamyada qaboojinta tallaallada, kuwaas oo lagama maarmaan u ah ilaalinta tayada tallaallada iyo hubinta in tallaallada nafo-badbaadinta ahi si joogto ah uga jiraan xarumaha caafimaadka iyo goobaha adeegyada tallaalka ee bulshada loo gaadhsiiyo.
Bulshada oo udub-dhexaad u ah dadaallada tallaalka
Ka qaybgalka waalidiinta, hoggaamiyeyaasha bulshada, dhallinyarada u dooda caafimaadka iyo dadka ka badbaaday cudurka dabaysha ayaa kulanka ku soo kordhiyey aragtiyo muhiim ah oo ku saabsan baahiyaha iyo caqabadaha bulshada.
Waxay muujiyeen muhiimadda ay leedahay dhisidda kalsoonida bulshada, wax ka qabashada faham-darrada la xidhiidha tallaallada iyo siinta qoysaska xog sax ah oo si fudud loo fahmi karo oo ku saabsan faa’iidooyinka tallaalka.
Ka qaybgalayaashu waxay sheegeen in wacyigelinta bulshadu noqoto mid joogto ah oo loo dhan yahay, iyadoo culimada diinta, dhallinyarada iyo shakhsiyaadka ay bulshadu ku kalsoon tahay ay door muhiim ah ka ciyaarayaan dhiirrigelinta waalidiinta si ay carruurtooda u tallaalaan.
Waayo-aragnimada dadka ka badbaaday cudurka dabaysha ayaa sidoo kale xusuusin u noqotay ka qaybgalayaasha saamaynta muddada dheer ee cudurrada tallaalku ka hortagi karo iyo muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo heerka sare ee tallaalka si loo ilaaliyo jiilalka soo socda.
Ka qaybgalayaashu waxay ku baaqeen in bulshadu door muuqda ku yeelato qorshaynta, hirgelinta iyo dabagalka adeegyada tallaalka, si loo xaqiijiyo in adeegyadaasi daboolaan baahiyaha qoysaska, gaar ahaan kuwa ay ku adag tahay helitaanka daryeelka caafimaadka.
Xoojinta iskaashiga si loo helo natiijooyin waara
Madashu waxay muujisay muhiimadda ay leedahay iskaashiga u dhexeeya dawladda, UNICEF, WHO, xarumaha caafimaadka gaarka loo leeyahay iyo bulshada, si loo ballaadhiyo helitaanka adeegyada tallaalka.
Isbitaallada gaarka loo leeyahay ayaa lagu aqoonsaday inay yihiin saaxiibbo muhiim ah oo gacan ka geysan kara kordhinta helitaanka tallaallada joogtada ah ee carruurta, iyagoo kaabaya adeegyada ay bixiyaan xarumaha caafimaadka dawladda iyo barnaamijyada tallaalka ee bulshada loo gaadhsiiyo.
Ka qaybgalayaashu waxay ku baaqeen in la xoojiyo isku-dubbaridka hay’adaha iyo dhinacyada ku hawlan tallaalka, si si hufan looga faa’iidaysto khayraadka jira, looga fogaado hawlaha is-dulsaarka ah, loona taageero hirgelinta Istaraatiijiyadda Qaranka ee Tallaalka 2026–2030.
Waxa kale oo ay carrabka ku adkeeyeen muhiimadda ay leedahay in hoggaanka siyaasadeed uu sii ahaado mid ka go’an dadaalladan, isla markaana la helo maalgelin ku filan oo lagu joogteeyo horumarka laguna xoojiyo adkaysiga adeegyada tallaalka.
Ballanqaad wadajir ah oo lagu ilaalinayo ilmo kasta
Kulanka ayaa lagu soo gunaanaday talooyin lagu xoojinayo tallaalka joogtada ah, mudnaantana lagu siinayo carruurta aan wax tallaal ah qaadan iyo kuwa aan dhammaysan tallaalladooda. Waxa kale oo lagu taliyey in la horumariyo la-socodka cudurrada iyo u-diyaargarowga ka hortagga dillaaca cudurrada, la hagaajiyo maaraynta qaboojinta tallaallada, la ballaadhiyo ka qaybgalka bulshada, lana xoojiyo iskaashiga u dhexeeya xarumaha caafimaadka dawladda iyo kuwa gaarka loo leeyahay.
Ka qaybgalayaashu waxay mar kale xaqiijiyeen in ciribtirka cudurka dabaysha iyo ilaalinta carruurtu ay u baahan yihiin iskaashi ay si wadajir ah uga qayb qaataan hay’adaha dawladda, bahwadaagta caafimaadka, adeeg-bixiyeyaasha iyo bulshada.
Iyadoo Somaliland ay sii waddo hirgelinta qorshayaasheeda tallaalka ee sannadaha 2026–2030, waxaa muhiim noqon doona in la joogteeyo iskaashiga iyo maalgelinta, si loo gaadho carruurta aan weli helin adeegyada tallaalka, loona xaqiijiyo in ilmo kastaa helo tallaallada naftiisa ilaalin kara.
Ilmo kasta oo la tallaalaa waa tallaabo loo qaaday mustaqbal caafimaad qaba oo ka madhan cudurka dabaysha.