Labaatan Sano Kadib: Dawladda Mareykanka iyo Dhammaadka Cutubkeedi Militari ee Ciraaq

0
15

Dawladda Maraykanka ayaa si rasmi ah ugu dhawaqay in ay  ciidamadeeda kala baxayso dalka Ciraaq, kadib in ka badan labaatan sano oo joogitaan militari ah, wuxuu calaamad u yahay dhammaadka marxalad dheer oo ka bilaabatay duullaankii 2003-dii ee lagu riday xukuumaddii Saddam Hussein. Si kastaba ha ahaatee, bixitaanka ciidamadu macnaheedu ma aha in Mareykanku gebi ahaanba ka baxay siyaasadda, dhaqaalaha iyo amniga Ciraaq. Waxa uu beddelayaa qaabka uu saameyntiisa u adeegsanayo.

Sababta ugu weyn ee bixitaanka ayaa ah heshiiskii 2024-kii dhex maray Washington iyo Baghdad, kaas oo qorsheeyay in la soo afjaro howlgalka caalamiga ah ee lagula dagaallamayay Daacish. Ciidamada Mareykanka waxay markii ugu horreysay Ciraaq ka baxeen 2011-kii, balse waxay dib ugu soo laabteen 2014-kii kadib markii Daacish qabsatay dhul ballaaran. Sidaas darteed, joogitaankii dambe wuxuu lahaa sabab amni oo ka duwan duullaankii 2003-dii.

Si kastaba ha ahaatee, xaaladda gobolka ayaa ka dhigtay bixitaanka mid xasaasi ah. Xiisadaha u dhexeeya Mareykanka iyo Iran iyo weerarrada lagu qaaday xarumaha Mareykanka ee Ciraaq waxay sare u qaadeen khatarta ciidamada yar ee halkaas ku haray. Sida ay khubarada qoraalku soo xigteen, Washington waxay u arki kartaa joogitaan militari oo kooban inuu leeyahay khatar ka badan faa’iidada uu keeni karo, gaar ahaan haddii Daacish aysan hadda ahayn sababta ugu weyn ee joogitaankaas.

Dhanka Ciraaq, bixitaanku wuxuu leeyahay laba dhinac. Dhinac, wuxuu xoojin karaa fikradda madax-bannaanida Ciraaq, maadaama muddo dheer ay jireen kooxo siyaasadeed iyo bulshooyin doonayay in ciidamada shisheeye dalka laga saaro. Dhinaca kale, wuxuu abuuri karaa meel bannaan oo ay ku tartamaan xoogagga gudaha iyo kuwa gobolka, gaar ahaan Iran iyo kooxaha hubeysan ee xiriirka la leh.

Arrinta ugu weyn ee mustaqbalka waxay noqon kartaa awoodda dowladda Ciraaq ay u leedahay inay si buuxda u maamusho dhammaan kooxaha hubeysan. Ciidamada Isu-xilqaanka Shacabka (PMF) waxay qayb muhiim ah ka yihiin nidaamka amniga iyo siyaasadda Ciraaq, laakiin qaar ka mid ah kooxaha ku jira isbahaysigaas waxay leeyihiin xiriir dhow oo ay la leeyihiin Iran. Haddii dowladda dhexe ay awoodi weydo inay si buuxda u mideyso awoodda hubeysan, waxaa sii jiri kara loollan awood oo gudaha ah.

Sidoo kale, bixitaanka Mareykanka wuxuu dib u soo celin karaa su’aasha ku saabsan mustaqbalka Daacish. Inkastoo ciidamada Ciraaq maanta ay ka awood badan yihiin sidii ay ahaayeen 2014-kii, haddana khatarta kooxaha xagjirka ah gabi ahaanba ma dhammaan. Taariikhda Ciraaq waxay muujisay in firaaq amni iyo khilaaf siyaasadeed ay abuuri karaan xaalad ay kooxaha xagjirka ahi ka faa’iideystaan.

Dhaxalka Mareykanka ee Ciraaqna weli waa arrin muran badan. Qaar waxay xoogga saarayaan in ridistii Saddam ay meesha ka saartay nidaam kali-talis ah, isla markaana ay abuurtay fursado siyaasadeed iyo xorriyado aan horay u jirin. Qaar kale waxay tilmaamayaan khasaaraha dagaalka, burburka hay’adaha, qalalaasaha amni, musuqmaasuqa iyo kororka saameynta Iran. Ugu dambayn, ka bixitaanka ciidamada Mareykanka waa dhammaadka joogitaan militari oo weyn.