Roobku ma aha oo keliya biyo da’a, balse waa fursad nololeed oo haddii si xikmad leh loo maareeyo ka hortagi karta biyo iyo cunto yari mustaqbalka. Dalal badan oo dunida ah ayaa roobka u rogay kayd iyo horumar dhaqaale iyaga oo dhisay balliyo, keydiyay biyo, islamarkaana u adeegsaday beeraha iyo tamarta. Halkaas waxaa ka muuqata in roobku yahay hanti la qorsheeyo, ee aanu ahayn wax iska yimaada oo kaliya la daawado.
Marka aynu u soo noqono Somaliland, roobku waa fursad aan weli si buuxda looga faa’iidaysan. Xilliyada roobka waxaa muhiim ah in la dhiso berkedo iyo haamo lagu kaydiyo biyaha, si loogu isticmaalo xilliyada qalalan. Sidoo kale, waa in la xoojiyo beeraha si loo helo cunto ku filan, loona kaydiyo dalagyada sida galleyda, hadguudhka iyo cunooyinka kale ee dhulkeenu hodanka ku yahay isla markaana ka bixi kara. Kaydinta cawska xoolaha ayaa iyaduna muhiim ah si xooluhu u helaan calaf marka abaar timaado.
Dhanka kale, ilaalinta deegaanka waa tiir muhiim ah. Dhir jarista iyo daaqa xad-dhaafka ah waxay yareeyaan faa’iidada roobka, halka beerista geedaha iyo ilaalinta dhulku ay kordhiyaan wax-soo-saarka. Sidoo kale, bulshada waxaa lagama maarmaan ah in la wacyigeliyo oo la baro muhiimadda kaydinta iyo qorshaynta, iyadoo la adeegsanayo saadaasha hawada si hore loogu sii diyaar garoobo.
Abaarihii sanadkan inagu dhacay ee galaaftay xoolo aad u badan wuxuu inoo reebay casharro muhiim ah oo dhinacyo badan leh gaar ahaan maadaama nolosha bulshadeennu si weyn ugu tiirsan tahay xoolaha. Waxaa ka mid ah waxyaabaha ugu muhiimsan ee aynu ka baran karno:
- Baahida qorshe hore iyo ka hortag (preparedness)
Abaartu ma aha arrin cusub, balse khasaaraha weyn wuxuu inta badan yimaadaa marka aanan hore la isku diyaarin. Waxay ina tusaysaa muhiimadda kaydinta cawska (fodder), biyaha, iyo diyaargarow qorshaysan oo xilliyada roobka lagu sameeyo.
- Maaraynta biyaha (water management)
Biyo la’aantu waxay ahayd sababta ugu weyn ee xoolaha u dabar go’een. Sidaas darteed, waxaa muhiim ah in la sameeyo balliyo, ceelal, iyo habab casri ah oo lagu kaydiyo biyaha si loogu diyaargaroobo xilliyada qalalan.
- Kala-duwanaanshaha ilaha dhaqaalaha
Ku tiirsanaanta hal il (xoolaha oo keliya) waxay keentaa nuglaansho. Abaartu waxay ina bartay in dadku u baahan yihiin inay yeeshaan ilaha kale ee dhaqaale sida beeraha, ganacsiga yar-yar, ama xirfado kale.
- Daryeelka iyo caafimaadka xoolaha
Xoolo badan ayaa u dhintay cudurro iyo tabar-darro. Tani waxay muujinaysaa muhiimadda talaalka, daaweynta, iyo helitaanka adeegyo xoolaha lagu daryeelo xilliyada adag.
- Iskaashiga bulshada iyo dowladda
Abaartu waxay iftiimisay baahida loo qabo wada-shaqayn ka dhexaysa bulshada, ganacsatada, iyo hay’adaha dowladda si loo helo gargaar degdeg ah iyo xalal waara.
- Isticmaalka xogta iyo digniinaha hore (early warning systems):
Haddii si wanaagsan loo adeegsado saadaasha hawada iyo xogaha abaaraha, waxaa suurtogal ah in la yareeyo khasaaraha, maadaama dadku ay hore uga sii diyaargaroobi karaan.
- Ilaalinta deegaanka
Degaanka oo la xaalufiyo (jarista dhirta, daaqa xad-dhaafka ah) waxay sii kordhisaa saameynta abaarta. Casharka halkan ka imanaya waa in la ilaaliyo dhirta iyo dhulka si loo helo daaq waara.
Gebogebadii, roobka maanta da’a waa badbaadada berri haddii si qorshaysan looga faa’iidaysto. Haddii aynu kaydsanno biyaha, cuntooyinka iyo calafka xoolaha, isla markaana ilaalino deegaanka, waxaa suurtogal ah in aynu ka badbaadno dhibaatooyinka abaarta ee soo noqnoqda. Roobka waa nimco, balse ka faa’iidaysigiisu waa masuuliyad inaga wada saaran.
Abaartu waa dhibaato soo noqnoqota, balse khasaaraha ka dhasha waa la yarayn karaa haddii laga faa’iidaysto casharrada ay inoo reebto. Haddii aan si dhab ah u qaadanno qorsheynta, iskaashiga, iyo ilaalinta deegaanka, mustaqbalka waxaa suurtogal ah in aynu ka badbaadno khasaaro la mid ah kii sanadkan.
