Saleh Mamman, oo hore u ahaa wasiirkii korontada ee Nigeria, ayaa lagu xukumay 75 sano oo xabsi ah ka dib markii lagu helay inuu xawishay 33.8 bilyan oo naira ($24.7 milyan; £18.5 milyan), waa xukun naadir ah oo ka dhan ah mas’uuliyiinta musuqmaasuqa ee dalka Galbeedka Afrika. Toddobaadkii hore, Mamman waxaa lagu helay 12 dacwadood, oo ay ku jiraan adeegsiga shirkado gaar loo leeyahay si loo soo shubo lacagaha lala xidhiidhiyo warshadaha korontada ee ay dowladdu maalgeliso.
Ninkan 68 jirka ah ayaa la xukumay isaga oo maqan Arbacadii – sida laga soo xigtay Guddiga Dembiyada Dhaqaalaha iyo Maaliyadda (EFCC), Mamman wuxuu ka baxay dalka, lamana oga meesha uu jiro tan iyo markii la xukumay. Isniintii, maxkamadda sare ee caasimadda Abuja ayaa soo saartay warqad lagu xidhayo Mamman, kaas oo ahaa wasiirka korontada intii u dhaxaysay 2015 ilaa 2021.
Xilligaa waxa Nigeria madaxweyne ka ahaa Muhammadu Buhari, Mamman si cad ugama hadlin xukunkiisa. Toddobaadyo ka hor inta aan lagu dhawaaqin xukunkiisa, wasiirkii hore ayaa ku dhawaaqay qorshe uu ugu tartamayo guddoomiyaha gobolka Taraba doorashada 2027, isaga oo matalaya xisbiga talada haya ee Nigeria. Wuxuu sheegay inuu ballan qaadayo mas’uuliyad iyo inuu dalkiisa u shaqeeyo, wuxuu helay Foomka Muujinta Xiisaha iyo Magacaabista ee hoos yimaada xisbiga (APC) sidaa waxa uu ku qoray baraha bulshada.
Madaxweyne Muhammadu Buhari uu ballanqaaday inuu wax ka qaban doono musuqmaasuqa ayaa shaqada ka eryay Mamman isku shaandheyn uu ku sameeyay golaha wasiirada, ka dib markii madaxweynuhu uu sheegay inuu helay “dib u eegis madax-bannaan oo dhaleeceyn ah”. Xukunka Mamman ee Arbacadii, waxa ka mid ahaa oo maxkamadda sare amartay inuu bixiyo 22 bilyan oo naira ($16 milyan; £12 milyan).
Kiiskani wuxuu qayb ka yahay olole ballaadhan oo ka dhan ah musuqmaasuqa oo lagu bartilmaameedsanayo mas’uuliyiintii hore ee dowladdii hore.
Baadhitaanno kale oo heer sare ah oo ay samaysay EFCC ayaa waxaa ku lug lahaa Wasiirkii hore ee Caddaaladda Abubakar Malami iyo Wasiirkii hore ee Arrimaha Bani’aadamnimada Sadiya Umar Farouq, oo dhawaan hay’addu ku dhawaaqday inay raadinayso. Labadooduba way beeniyeen eedeymaha.
Xukunka Mamman ayaa dib u soo nooleeyay carada dadweynaha ee ku aaddan dhibaatada korontada ee muddada dheer ka jirtay Nayjeeriya – gaar ahaan maadaama wasiirkii hore uu ballan qaaday inuu wax ka qaban doono arrimaha.
Inkasta oo ay tahay mid ka mid ah soo saarayaasha tamarta ugu badan Afrika, haddana Nayjeeriya waxay weli la kulmeysaa yaraanta korontada oo daba dheeraatay, iyada oo go’itaan la’aantu ay si joogto ah u saamayso guryaha iyo ganacsiyada dalka oo dhan.
Qoysas badan iyo shirkado badan ayaa koronto ku tiirsan matoorada shidaalka ku shaqeeya, halka kororka qiimaha shidaalka uu malaayiin qof ku qasbay inay la halgamaan.