Masuuliyiinta Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada Jamhuuriyadda Somaliland ayaa kulan muhiim ah la qaatay hay’adda Alight, kaas ahaa tallaabo muhiim ah oo loo qaaday horumarinta mashaariicda waarta ee la xidhiidha la qabsiga isbeddelka cimilada, iyadoo la qorsheynayo sidii labada dhinac ay u xoojin lahaayeen iskaashiga iyo maalgelinta wadajirka ah ee loogu talagalay ka hortagga saameynta cimilada ee Somaliland.
Kulankani wuxuu sidoo kale muujinayaa sida Wasaaradda Deegaanka ee Somaliland ay ugu dadaalayso in ay xoojiso iskaashiga caalamiga ah iyo ka maxaliga ah si loo taageero mashaariicda muhiimka ah ee ka hortagga isbeddelka cimilada. Waxaa si muuqata uga go’an Wasaaradda in ay wax ka qabato dhibaatooyinka deegaanka iyo cimilada ee saameeya bulshada, gaar ahaan dadka nugul sida reer miyiga iyo dadka ku nool deegaanada abaartu si gaar ah u saameyso.
Mudane Cabdi Cali Mahdi, Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Deegaanka, ayaa si cad u muujiyay muhiimadda iskaashiga caalamiga ah ee la xidhiidha isbeddelka cimilada, iyo sida Wasaaradda Deegaanka ay diyaar ugu tahay inay sii xoojiso dadaallada loogu jiro ka hortagga saameynta isbeddelka cimilada. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in fursadaha maalgelineed ee laga heli karo iskaashiga labada dhinac ay qayb ka noqon doonaan dadaallada lagu gaadhayo xalalka waara ee la qabsiga isbeddelka cimilada, si loo hubiyo in dadka Somaliland ay helaan adeegyo caafimaad, biyo, iyo taageero dhab ah.
Mashaariicda la xidhiidha isbeddelka cimilada ayaa ah kuwo muhiimad sare leh, maadaama Somaliland ay la tacaalayso dhibaatooyinka abaarta joogtada ah, biyo-yarida, iyo saameynta kale ee deegaanka. Kulankani wuxuu ku soo beegmay xilli ay muhiim tahay in si wadajir ah loo taageero mashaariicda wax-ku-oolka ah ee la qabsiga cimilada, si loo xaqiijiyo mustaqbal waara iyo horumar waara oo dalka. Wasaaradda Deegaanka iyo hay’adda Alight ayaa muujisay diyaar garow iyo karti dhab ah oo ay ku doonayaan inay mashaariicdaasi ku fuliyaan, iyagoo kaashanaya hay’adaha caalamiga ah sida UNICEF iyo UNHCR.
Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ee Somaliland ayaa si cad u muujisay go’aankeeda la xidhiidha xoojinta la qabsiga isbeddelka cimilada iyo dhisidda iskaashiyo waara oo dalka dhexdiisa ah iyo kuwa caalami ah. Kulankani wuxuu ahaa meel lagu soo bandhigay qorsheyaal cusub oo looga golleeyahay in xalal waara laga gaadho dhibaatooyinka ka dhashay isbeddelka cimilada, iyadoo si gaar ah loo xoojinayo wada-shaqeynta dhammaan daneeyayaasha ka qeybqaata.
Muhiimadda Kulanka labada Dhinac”
Kulanka ayaa daba socday wada-hadallo hore oo looga hadlayay horumarinta mashaariicda wax-ku-oolka ah ee loogu talagalay la qabsiga iyo yaraynta saameynta isbeddelka cimilada. Waxaa si gaar ah looga wada hadlay nuqulka (Concept Note) ee khabiir sare uu soo diyaariyey, kaas oo si rasmi ah loogu soo bandhigay kulanka, iyadoo dib-u-eegis iyo talo-wadaag laga sameynayo. Tani waxa ay muujineysaa sida Wasaaradda Deegaanka, iyo hay’adda Alight ay ugu diyaar-garoobeen qorsheyaal wax-ku-ool ah oo ka jawaabaya dhibaatooyinka isbeddelka cimilada, gaar ahaan kuwa saameeya bulshada nugul ee Somaliland.
Ujeeddada Kulanka:
Kulanka ayaa lagu falanqeeyey qorshaha wadajirka ah ee loogu talagalay sidii labada dhinac ay u xoojin lahaayeen maalgelinta mashaariicda la xidhiidha isbeddelka cimilada. Waxaa laga hadlay sidii loo abuuri lahaa fursado maalgelin oo waaweyn, si loo taageero mashaariicda ka hortagga saameynta isbeddelka cimilada, iyo sidii loo hirgelin lahaa mashaariic waara oo la qabsiga isbeddelka cimilada iyo ilaalinta deegaanka.
Mashaariicda noocan oo kale ah ayaa muhiim u ah Somaliland, maadaama dalka uu wajahayo caqabado weyn oo ku saabsan isbeddelka cimilada sida abaarta soo noqnoqda, biyo-yarida, iyo saameynta kale ee deegaanka, kuwaas oo si gaar ah u saameeya bulshada reer miyiga iyo dadka danyarta ah. Wasaaradda Deegaanka iyo hay’adda Alight ayaa diyaar u ah in ay ka wada shaqeeyaan sidii loo abuuri lahaa fursado cusub oo lagu xoojinayo dedaalladaasi.
Xog-wareysi iyo Talo-wadaag:
Kulanka waxaa si rasmi ah u furay Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Deegaanka, Mudane Cabdi Cali Mahdi, kaas oo ka hadlay muhiimadda iskaashiga caalamiga ah ee la xidhiidha isbeddelka cimilada. Agaasimaha guud ayaa sheegay in iskaashigaasi uu muhiim u yahay horumarinta mashaariicda waara iyo sidii loo heli lahaa taageero dhaqaale oo lagu xallin karo dhibaatooyinka deegaanka iyo cimilada ee dalka.
Mudane Cabdi Cali Mahdi ayaa sidoo kale sheegay in Wasaaradda Deegaanka ay ka go’an tahay in ay sii xoojiso wada-shaqeynta hay’adaha caalamiga ah iyo kuwa maxaliga ah si loo abuuro iskaashi wax-ku-ool ah, loona hubiyo in dhammaan mashaariicda la xidhiidha isbeddelka cimilada ay noqdaan kuwo waara oo wax ka taraya dhibaatooyinka deegaanka.
Agaasimaha Waaxda Qorshaynta iyo Siyaasadda, Mudane Mawliid Mustafe, iyo Agaasimaha Waaxda Isbeddelka Cimilada iyo Ilaalinta Deegaanka, Mudane Aadan Axmed, ayaa sidoo kale ka qeyb qaatay kulanka, iyaga oo ku biiriyey talooyin ku aaddan sidii loo xoojin lahaa qorshayaasha isbeddelka cimilada iyo sidii loo abuuri lahaa mashaariic wax-ku-ool ah.
Taageerada Hay’adaha Caalamiga ah:
Kulankan ayaa sidoo kale waxaa ka soo qayb galay wakiillo sare oo ka kala socday hay’adaha caalamiga ah sida UNICEF iyo UNHCR. Hay’adahani waxay muujiyey taageeradooda ku aaddan qorshahan wadajirka ah, iyaga oo ballan-qaaday inay sii wadi doonaan taageeradooda dhaqaale iyo farsamo ee ku saabsan la qabsiga isbeddelka cimilada.
UNICEF iyo UNHCR ayaa sheegay inay diyaar u yihiin in ay ka caawiyaan Somaliland sidii ay u heli lahayd maalgelinno dheeraad ah oo lagu xallinayo caqabadaha saameeya bulshada barakacayaasha ah iyo dadka ku nool deegaanada saameynta ugu badan ee isbeddelka cimilada.
Hay’adda Alight iyo Mashaariicda Wadajirka ah:
Dhanka hay’adda Alight, kulanka waxaa hoggaaminayey Mudane Axmed Cabdi, kaas oo si faahfaahsan u sharxay doorka hay’adda ee ka qayb qaadashada mashaariicda la qabsiga isbeddelka cimilada iyo sidii ay uga qeyb qaadan lahayd maalgelinta wadajirka ah. Mudane Axmed Cabdi ayaa sheegay in Alight ay diyaar u tahay inay si buuxda uga qayb qaadato horumarinta mashaariicda isbeddelka cimilada iyo sidii loo abuuri lahaa iskaashi la taaban karo oo lagu xallinayo dhibaatooyinka deegaanka iyo bulshada.
Natiijooyinka Kulanka:
Kulankan ayaa guul weyn u ahaa dhammaan dhinacyada ka qaybgalay. Waxaa la isla gartay in la sii xoojiyo wada-shaqeynta hay’adaha caalamiga ah, kuwa maxaliga ah iyo Wasaaradda Deegaanka, iyadoo la diyaar garoobayo in la qaado tallaabooyin wax ku ool ah oo la xidhiidha helitaanka maalgelinno dheeraad ah oo lagu taageerayo mashaariicda isbeddelka cimilada.
Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada Jamhuuriyadda Somaliland ayaa muujisay sida ay uga go’an tahay inay sii wadato dadaallada loogu jiro ka hortagga saameynta isbeddelka cimilada. Waxa kale oo lagu heshiiyey in la sameeyo qorshayaal qaran oo cusub oo ku saabsan la qabsiga isbeddelka cimilada, iyadoo la xoojinayo iskaashiga caalamiga ah iyo maalgelinta.
Gabagabo:
Kulanka ayaa noqday fursad muhiim ah oo lagu dhisayo iskaashiga iyo wada-shaqeynta hay’adaha caalamiga ah, kuwa maxaliga ah, iyo Wasaaradda Deegaanka ee Jamhuuriyadda Somaliland. Waxa uu sidoo kale xoojiyay dadaallada loogu jiro xallinta saameynta isbeddelka cimilada, gaar ahaan bulshada nugul ee dalka. Wasaaradda Deegaanka ayaa ku boorrisay dhammaan daneeyayaasha inay sii xoojiyaan taageerada iyo wadashaqeynta, si loo gaadho xalal waara oo lagu yareynayo saameynta isbeddelka cimilada.