Hargeysa (Dawan) HIV/AIDS waa mid ka mid ah cudurrada ugu waaweyn ee saameeyay caafimaadka adduunka. Cudurkani wuxuu saameeyaa hab-dhiska difaaca jirka ee qofka, taas oo ka dhigaysa qofka mid u nugul cudurro kale. Fahamka waxa uu yahay HIV/AIDS iyo sida uu ku yimid waxay muhiim u tahay wacyigelinta bulshada iyo ka hortagga faafitaankiisa.
Waa Maxay HIV?
HIV (Human Immunodeficiency Virus) waa fayras weerara hab-dhiska difaaca jirka, gaar ahaan unugyada difaaca ee loo yaqaan CD4 cells. Markuu fayrasku ku bato jirka, wuxuu daciifiyaa awoodda jirka ee la dagaallanka cudurrada.
Haddii HIV aan la daaweyn muddo dheer, wuxuu sababi karaa in difaaca jirka si weyn u daciifo.
Waa Maxay AIDS?
AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) waa marxaladda ugu dambaysa ee infekshanka HIV. Marka qofku gaaro heerkan, difaaca jirku aad buu u daciifaa, waxaana qofka ku dhaca cudurro halis ah oo loo yaqaan opportunistic infections sida:
- Qaaxo (TB)
- Oof-wareen
- Caabuqyo kale oo halis ah
Sidee Ku Yimid HIV/AIDS?
Cilmi-baarisyo badan ayaa muujiyay in HIV asal ahaan ka yimid xayawaanka, gaar ahaan daanyeerka iyo chimpanzee-ga ee Afrika. Fayras la mid ah HIV oo lagu magacaabo SIV (Simian Immunodeficiency Virus) ayaa ku jiray xayawaankan.
Waxaa la rumeysan yahay in fayrasku dadka ugu gudbay:
- Marka dadka ugaarsanayeen xayawaankaas
- Ama marka dhiigga xayawaanka uu taabtay dhaawac ku yaal jirka qofka
Sidee ayuu HIV u Faafaa?
HIV wuxuu ku faafaa marka dareeraha jirka ee qof qaba fayraska uu galo jirka qof kale. Wuxuu ku faafaa:
- Galmo la la sameeyo qof qaba HIV
- Isticmaal wadajir ah oo irbado ama qalab dhiig lagu qaado
- Dhiig lagu shubo oo aan la hubin
- Hooyo qabta HIV oo u gudbisa ilmaheeda sadex siyabood (inta uurka, dhalmada, ama naas-nuujinta)
Sidee Looga Hortagi Karaa?
Waxaa jira habab badan oo lagu yareyn karo faafitaanka HIV:
- In guurka kahor is badhaan adiga iyo lamanahaga kuna kobnato lamane ad hubto cafimadkooda
- In aad 6 biloodba mar is badho
- Isticmaalka irbado nadiif ah
- Hooyooyinka qaba HIV oo qaata daawooyinka ARV si aysan u gudbin ilmaha
Gunaanad
HIV/AIDS waa cudur saameeya hab-dhiska difaaca jirka. Inkasta oo aan weli daawo si buuxda u baabi’isa la helin, haddana daawooyinka hadda jira waxay ka caawinayaan dadka qaba HIV inay ku noolaadaan nolol caafimaad leh oo dheer.balse ma daweeyan fayraska, Wacyigelinta bulshada iyo ka hortagga ayaa ah furaha ugu muhiimsan ee lagu yareyn karo faafitaanka cudurkan.