Mraykanka, UK iyo Australia ayaa sheegay inay horumarin doonaan tignoolajiyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee biyaha hoostooda ku shaqeeya si ay u ilaaliyaan fiilooyinka badda hoosteeda iyo kor u qaadista difaaca, iyaga oo hoos yimaada isbahaysigooda milatari ee loo yaqaan Aukus.
Tiknoolajiyadda gaadiidka badda hoosteeda ee aan la wadin (UUV) ayaa la filayaa inay diyaar noqoto sanadka soo socda. In kasta oo aan la sheegin wadarta kharashka mashruuca, Xoghayaha Difaaca UK John Healey wuxuu sheegay in qarankiisu uu ku deeqi doono £150m ($201m).
Ku dhawaaqistan, oo ay sameeyeen wasiirada difaaca ee dalalka USA, UK iyo Australia oo ka qayb gelayey shir madaxeedkii amniga ee ka dhacay Singapore, ayaa daba socota sheegashooyin ku saabsan in horumarka mashaariicda Aukus ay gaabis yihiin.
Isaga oo qiraya dhaleeceynta, Healey wuxuu yidhi “muddo aad u dheer mashruuca Aukus, in badan waan hadalnay , laakiin wax badan maynaan qaban”, isaga oo raaciyay “taasi hadda way is beddeshay saddexdeenna dowladood”.
Heshiiska difaaca ee Aukus, oo bilaabmay 2021, ayaa xaqiijiyay in saddexda waddan ay horumarin doonaan maraakiibta quusta nukliyeerka isla markaana ay wadaagi doonaan khibradda milatari.
Waxaa si weyn loogu arkaa hab looga hortago joogitaanka sii kordhaya ee Shiinaha ee badda Indo-Pacific iyo doorka ay ku leedahay xiisadaha sii kordhaya ee ka jira dhulalka lagu muransan yahay sida Badda Koonfurta Shiinaha.
Tiknoolajiyadda UUV waa Tiirka Labaad ee mashruucii ugu horreeyay ee hoos yimaada Aukus, kaas oo dalalka iskaashiga la leh ay si wadajir ah uga wada shaqeeyaan “awoodaha horumarsan” ee meelaha sida gantaalada riddada dheer ee hypersonic, robotics-ka badda hoosteeda iyo AI.
War-saxaafadeed wadajir ah ayaa lagu sheegay in mashruucan cusub uu arki doono “culaysyo casri ah iyo nidaamyo awood u siinaya” oo loo sameeyay UUV-yada kuwaas oo ilaalin kara kaabayaasha badda, samayn kara shaqo joojin, isla markaana samayn kara hawlgallo dabagal, sahamin iyo sahay.
Healey ayaa sidoo kale sheegay in dareemayaal iyo nidaamyo hub loo samayn doono UUV-yada, kuwaas oo “si degdeg ah u siin doona ciidamadeenna tignoolajiyad dagaal oo horumarsan”.
Waxay sidoo kale ka caawin doontaa inay wax ka qabtaan khataraha “oo ay ku jiraan fiilooyinka biyaha hoostooda iyo dhuumaha oo inta badan nolosheenna maalinlaha ah ay ku tiirsan tahay”. Dadaallada noocan oo kale ah waxay xoojin doonaan ka hortagga Baasifigga, Atlaantik iyo biyaha ku yaal Waqooyiga Sare, ayuu raaciyay.
Ku dhawaaqistan ayaa timid bil ka dib markii Healey uu ku eedeeyay Ruushka inay si qarsoodi ah u fulinayso howlgal ka dhan ah fiilooyinka iyo dhuumaha biyaha ee waqooyiga UK. Moscow ayaa beenisay eedeymaha.





















