Dawladda Maraykanka ayaa sheegtay inay joojin doonto dhaqaalihii Koonfur Afrika ee loogu talagalay barnaamijyada wax lagaga qabto faafitaanka HIV iyo AIDS.
In ka badan siddeed milyan oo Koonfur Afrikaan ah ayaa la nool HIV – tirada ugu badan adduunka marka la eego waddan kasta oo adduunka ah.
Waaxda Arrimaha Dibedda ee Maraykanka ayaa u muuqatay inay go’aanka la xidhiidhisay ku guuldareysiga Koonfur Afrika ee la sheegay inay ku guuldareysatay inay ilaaliso bulshada Afrikaner ee caddaanka ah ee laga tirada badan yahay – eedeyntaas oo ay dawladda Koonfur Afrika si isdaba joog ah u diiday.
Wasaaradda caafimaadka ee Koonfur Afrika ayaa ka jawaabtay iyada oo sheegtay in inkasta oo aan lagu wargelin go’aankan, haddana ay “muddo dheer ka shaqeyneysay qorshe isku-kalsooni ah”.
Illaa 2025, Maraykanku wuxuu taageerayay dedaallada Koonfur Afrika ee wax lagaga qabanayo fayraska iyada oo lagu qiyaasay $400 milyan (£300 milyan) sannadkii iyada oo loo marayo Sanduuqa Degdegga ah ee Madaxweynaha ee Gargaarka Aids (Pepfar).
Laakiin tan iyo markii la caleemo saaray Madaxweyne Donald Trump, xidhiidhka labada dal ayaa si isa soo taraysa u xumaaday.
Wax yar ka dib markii uu xafiiska yimid, Trump wuxuu soo saaray amar fulineed oo ku andacoonaya in siyaasadaha Koonfur Afrika ee “aan la tirin karin” ay baabi’iyeen fursadaha sinaanshaha isla markaana ay huriyeen rabshado “ka dhan ah dadka dhulka leh ee aan jinsiyadda ku qanacsanayn”.
Tan waxaa dood ka keenaya dawladda Koonfur Afrika, oo sheegtay in siyaasaddeeda Awood-siinta Dhaqaalaha Madow loo baahan yahay si loo saxo sinnaan la’aanta dhaqaale ee ka soo bilaabatay xilligii midab-takoorka.
Amarka fulinta ayaa sidoo kale iftiimiyay dacwadda Koonfur Afrika ee ka dhanka ah Israa’iil ee ka socota Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda iyo xidhiidhka ay la leedahay Iiraan.
Aqalka Cad ayaa sheegay in marka la eego “dhaqamadan aan caddaaladda ahayn iyo kuwa anshax darrada ah”, aan la siin doonin gargaar dheeraad ah oo la siiyo Koonfur Afrika.
Trump ayaa sidoo kale si been abuur ah u sheegay in “xasuuq cad” uu ka dhacayo Koonfur Afrika, taasoo keentay in maamulku uu sameeyo barnaamij qaxooti ah oo loogu talagalay Afrikaners – oo ka soo farcamay reer galbeedka Yurub ee degay koonfurta Afrika qarnigii 17aad. Hadda waa qaxootiga kaliya ee loo ogol yahay inay galaan Maraykanka .
Sheegashada xasuuqa ayaa si weyn loo dhaleeceeyay.
Maalgelinta Pepfar, oo bixinaysay qiyaastii shan meelood meel wadarta guud ee kharashka barnaamijyada HIV-ga ee Koonfur Afrika, ayaa dib u dhac timid bishii Oktoobar ee la soo dhaafay iyada oo la adeegsanayo waxa loogu yeedho “qorshe biriij” ama Plan bridge.