Maxkamad ku taal Suuriya ayaa xukun dil ah ku riday kaligii-taliyihii xilka laga tuuray Bashar Al-Assad isaga oo maqan, ka dib markii lagu helay dambiyo dagaal iyo dambiyo ka dhan ah aadanaha intii uu socday dagaalkii sokeeye ee dalkaas. Waa xukunkii ugu horreeyay ee ka dhan ah Assad, kaas oo ka cararay Dimishiq una cararay caasimadda Ruushka ee Moscow, isaga iyo qoyskiisa ka dib markii xukunkiisii la riday bishii Diseembar 2024, taas oo soo afjartay xukunkii shanta sano ahaa ee qoyskiisa.
Sidoo kale waxaa dil lagu xukumay ina-adeerkii Assad iyo madaxii hore ee amniga siyaasadda ee gobolka Deraa ee koonfurta Suuriya, Atef Najib. Wuxuu ka soo muuqday isaga oo xidhan dharka xabsiga ee xariijimaha leh gudaha qafis ku yaal maxkamadda markii garsooruhu uu akhrinayay xukunkiisa. Deraa waxaa si weyn loogu arkaa inay tahay meeshii uu ka dhashay kacdoonkii ka dhanka ahaa xukunka Assad. Bishii Maarso 2011, xadhigga iyo jidh dilka la sheegay in loo geystay koox dhallinyaro ah oo lagu eedeeyay inay qoreen qoraallo ka dhan ah dowladda ayaa sababay dibadbaxyo ka dhacay magaalada, kuwaas oo ciidamada amniga ay la kulmeen olole rabshado wata.
Jawaabtaasi waxay gacan ka geysatay in la shido dibadbaxyo qaran oo isu beddelay dagaal sokeeye oo ay ku dhinteen boqolaal kun oo qof. Dowladda ku meel gaadhka ah ee Suuriya ayaa billowday inay maxkamadeyso mas’uuliyiin la xidhiidha nidaamka Assad, oo dalka xukumayay in ka badan 50 sano, horraantii sanadkan. Najib waa mid ka mid ah saraakiisha ugu sareysa ee la maxkamadeynayo. Waxaa lagu helay dambiyo ay ka mid yihiin dil, “dil ula kac ah oo loo geystay carruur ka yar 15 sano” iyo “jirdil horseeday dhimasho”. Maxkamaddu waxay sidoo kale dil ku xukuntay lix sarkaal oo hore oo militariga iyo amniga ka tirsanaa oo maqan, oo uu ku jiro walaalkii ka yar Bashar al-Assad, Maher. Wuxuu maamulayay Qaybta Afaraad ee ugu sarreysa ciidanka, wuxuuna sidoo kale u cararay Moscow markii uu dhacay xukunkii.
Dadka kale ee la xukumay waxaa ka mid ah wasiirkii hore ee difaaca Fahd al-Freij. Maxkamadda dibaddeeda ka dib xukunka, boqolaal qof oo da’ kasta leh ayaa isugu soo ururay iyagoo haya sawirrada dadkii ay jeclaayeen ee uu nidaamku dilay. Dadkii badnaa ayaa sacab tumayay oo ku dhawaaqayay, halka baabuurtuna ay si xamaasad leh u garaacayeen hoonka. “Farxadda lama sheegi karo,” ayuu nin u sheegay BBC-da, isaga oo kor u taagaya sawirka aabihiis oo geeriyooday. “Ilaahay ha ina siiyo waxaan arki doonnaa Bashar al-Assad iyo dhammaan kaaliyeyaashiisa oo ku laalaada meesha lagu toogto.”
Haweeney kale ayaa BBC-da u sheegtay in qof walba uu dareemayo isku-darka “guul iyo xornimo.” “Codka dhibanayaasha ugu dambeyntii waa la maqlay. Cadaaladda waa la gaadhay!” ayay ku qaylisay. Nouha al-Masri, oo ah dacwad oogaha kiiskan, ayaa walaalkeed ku weyday howlgalkii iyo xasuuqii bishii Maarso 2011 ka dhacay fagaaraha al-Omari ee Deraa. “Waxaan sugeynaynay 15 sano inaan dib u soo ceshanno xitaa qayb yar oo ka mid ah xuquuqdeenna, dhammaan kuwa dhiiggeenna daadiyay, galay dambiyo, ku xadgudbay xuquuqdeenna, dilay, iyo jirdil noo geystay,” ayuu Masri u sheegay BBC-da. “Baahidayadu waa in aysan tani noqon dhammaadka maxkamadaha… Suuriyada cusub, laga bilaabo maanta ma jiri doonto wax ciqaab ah.”